Izindaba

Ayalwe ngamankwebevu amakhosi athweswe iziqu

Sabelo Nsele|Published

Injabulo amakhosi aKwaZulu-Natal angu-50 ethweswa iziqu zemfundo ephakeme ohlelweni olwenziwe ngokubambisana koMnyango wokuBusa ngokuBambisana neziNidaba zoMdabu kanye neNyuvesi yaKwaZulu-Natal

Image: KZN Cogta

INkosi Ntokozo Mkhwanazi noMphathiswa wokuBusa ngokuBambisana neziNdaba zoMdabu KwaZulu-Natal, uMfu Thulasizwe Buthelezi

Image: KZN Cogta

INkosi Bhekizwe Biyela

Image: KZN Cogta

AYALWE ngengozi yamanzi amponjwana kanye nomjolo amakhosi angu-50 aKwaZulu-Natal athweswe iziqu zemfundo ephakeme.

Amakhosi athweswe iziqu ayalwe ukuba agweme izilingo ezifana nezidakamizwa notshwala.

Umcimbi wokuthweswa kwamakhosi iziqu ubuseThekwini izolo.

Amakhosi abeqeqeshwa ngaphansi kohlelo lokuqeqeshwa loMnyango wokuBusa ngokuBambisana neziNdaba zoMdabu, obubambisene neNyuvesi yaKwaZulu-Natal.

Inkosi Bhekizwe Biyela, ithe amakhosi kufanele aziphathe kahle ukuze ahlonipheke ezizweni zawo.

"Inkosi kufanele ikugweme ukutholakala ezindaweni ezingafanele, igade izilingo ezifana nezidakamizwa, uphuzo oludakayo, isifazane, isilisa uma kungamakhosi esifazane."

Inkosi uBiyela ithe amakhosi kufanele ahlezi emele iqiniso, ahloniphe nezihlalo ahlezi kuzo.

"Amakhosi kufanele ahlale ekhumbula ukuthi izihlalo ahleli kuzo ezoyisemkhulu. Kufanele abanikazi besihlalo bahlezi bejabula ngomsebenzi owenziwa amakhosi. Ziyaketulana lezi zihlalo. Namhlanje ukhona, kusasa awukho."

Amakhosi afundiswe ngokuphatha, ukuthuthukiswa komnotho wasemakhaya, ukuphathwa komhlaba nomcebo ombiwa phansi kanye nezifundo ngomnotho.

UMphathiswa wokuBusa ngokuBambisana neziNdaba zoMdabu, uMfu Thulasizwe Buthelezi, uthe izifundo zizothuthukisa izizwe zamakhosi.

"Le nto ayizukusiza amakhosi kuphela kodwa izosiza nabantu. Senze le nto ngoba sazi ukuthi ngeke sikwazi ukuthuthukisa imiphakathi ngaphandle kokuthi sithuthukise amakhosi. Ukuze isifundazwe sibe nekusasa eliqhakazile kufanele siqale sithuthukise abahola isifundazwe. Ulwazi luzolekelela amakhosi ukuba athathe izinqumo. Amakhosi azokwazi ukubamba iqhaza ezintweni ezithinta ohulumeni basekhaya."

UButhelezi uthe bazoqhubeka nokuthuthukisa amakhosi.

"Siyazibophezela ekuqhubekeni nokweseka amakhosi. Isakhiwo sobukhosi lapha KwaZulu-Natal sike sanganakwa isikhathi eside, amakhosi asilela ngemuva. Siyazi ukuthi amakhosi anobuhlakani bokuzalwa. Namhlanje sithuthukisa ubuhlakani bokuzalwa amakhosi azobuyela ezizweni zawo esecijwe kakhulu."

UButhelezi uthe nangonyaka ozayo kukhona amanye amakhosi azoqeqeshwa.

Usihlalo wendlu yobuholi bomdabu KwaZulu-Natal, Inkosi Sifiso Shinga, ithe kubalulekile ukuthi amakhosi azithuthukise ngemfundo ngoba abantu abaphethwe amakhosi bafundile.

"Akufanele amakhosi egcine esesalela ngemumva."