Izindaba

ITheku noMsunduzi engcupheni yokuphelelwa imali

Sabelo Nsele|Published

Kukhona okusina kujeqeza umasipala weTheku nowaseMgungundlovu ngenkece.

Image: Sigciniwe

OMASIPALA baKwaZulu-Natal abathola ingxenye enkulu yesabelomali, iTheku noMsunduzi, bamdibi munye nemikhandlu yakulesi sifundazwe esengcupheni yokuphelelwa yimali.

ITheku noMsunduzi basohlwini lwemikhandlu yaKwaZulu-Natal engenayo imali eyanele ukubhekana nezindleko zansuku zonke.

Lokhu kuvezwe wuMphathiswa wokuBusa ngokuBambisana kanye neziNdaba zoMdabu KwaZulu-Natal, uMfu Thulasizwe Buthelezi, obekhuluma emhlanganweni wamakomiti asePhalamende, elibhekele ukusebenza koMnyango wokuBusa ngokuBambisana kanye neziNdaba zoMdabu kanye nelibhekele ukusebenza kwemali yomphakathi. 

La makomiti ahambele KwaZulu-Natal ukuzobhunga ngezinkinga ezikhungethe omasipala.

ITheku noMsunduzi iyona mikhandlu ethola iqatha elinonile uma kwabiwa imali.

ITheku linesabelomali esingu-R70 billion, uMsunduzi uthola isabelomali esingu-R18 billion. 

UButhelezi uthe iTheku, uMsunduzi nabanye omasipala baKwaZulu-Natal abangu-15 ngeke bakwazi ukukhokhela izindleko zabo uma bengase bangazitholi izabelo eziqhamuka kuhulumeni wesifundazwe nokazwelonke. 

Ngokwemigomo ebekelwe omasipala, kufanele babe nemali engakhokhela izindleko zabo zesikhathi esiphakathi kwenyanga nezinyanga ezintathu.

"Iyakhathaza le nto esiyibonayo emikhandlwini. Omasipala kufanele babe nemali eyanele ukubhekana nezindleko zanyanga zonke."

UButhelezi uthe abanye omasipala abamqwashisa ngisho ebusuku yiMpendle, Mpofana, aBaqulusi kanye nomasipala wesifunda uMkhanyakude.

UButhelezi uthe isimo sibi kakhulu kuMasipala waseMpendle.

"NgoDisemba abasebenzi abaholanga ngesikhathi. Ngokolwazi esilutholile, nakule nyanga kungenzeka into efanayo."

UButhelezi uthe izinkinga kuMasipala waseMpendle zaqala ngesikhathi kukhishwa imeya, uMnuz Buyisani Mlaba, ngevoti lokungabethembi ubuholi bakhe.

"Sekuze kwaphela izinyanga eziyisithupha ingakhethiwe imeya entsha. Ingxabano yezepolitiki isiphazamisa ukusebenza komkhandlu."

UButhelezi uzoba nomhlangano namakhansela aseMpendle namhlanje.

UButhelezi uthe uMasipala waseMpendle wawusele nemali engu-R1.9 million ebhange, ngoDisemba.

UMphathiswa wezeziMali KwaZulu-Natal, uMnuz Francois Rodgers, uthe inkinga enkulu wukuthi abaholi bemikhandlu bayanqaba ukusebenzisana nezikhulu zomnyango ezisuke zijutshwe ukuba ziyolekelela imikhandlu ekhungethwe yizinkinga.

"Inkinga enkulu wukuthi awukho umthetho osinika amandla okuba singenelele komasipala. Uma sifika komasipala sithi sizolekelela ngoba sibona ukuthi babhekene nezinkinga, abaholi bemikhandlu bafike bangafuni ukubambisana nezikhulu ezisuke zijutshwe wumnyango. Esikhathini esiningi uthola ukuthi imenenja kamasipala isuke isho ukuthi umkhandlu uyaludinga usizo kodwa abaholi bezepolitiki kube yibona abanqaba usizo.

URodgers uthe imikhandlu esike yanqaba usizo lomnyango owesifunda uMkhanyakude, Ugu nesifunda Amajuba.

"Esifundeni Ugu baqale balwamukela usizo, kwathi ngokuhamba kwesikhathi babuye bathi abasaludingi."