ISUKUNYELWA yisikhwama esixhasa izitshudeni ngemali yokufunda ezikhungweni zemfundo ephakeme, i-National Student Financial Aid Scheme (NSFAS), inkinga yokugembula ehlasele kulezi zikhungo.
Image: GARY VAN WYK
ISUKUNYELWA yisikhwama esixhasa izitshudeni ngemali yokufunda ezikhungweni zemfundo ephakeme, i-National Student Financial Aid Scheme (NSFAS), inkinga yokugembula ehlasele kulezi zikhungo.
Lesi sikhwama sibambisene neNational Gambling Board (NGB), sizophuma umkhankaso wokuhambela izikhungo, kuxwayiswa izitshudeni ngobungozi bokugembula.
Ibamba lesikhulu esiphezulu seNSFAS, uMnuz Waseem Carrim, sithe basukumela lesi sihlava emva kokukhathazeka ngenkinga ye-online gambling.
UCarrim uthe ezinye izitshudeni ezijovwe yilo mkhuba, zisebenzisa imali eziyinikwa wuhulumeni ukugembula.
"Ucwaningo luveza ukuthi ukwanda kwezikhangiso zokugembula nengcindezi ebhekene nezitshudeni yokufuna imali, kwenza ukuthi intsha ingene ogibeni lokugembula. Sizibophezele ekwesekeni izitshudeni kwezemfundo kanti ukugembula kungenza abangene shi kulo mkhuba, bagcine sebengenzi kahle ezifundweni zabo, bacekele phansi ikusasa labo. Sizoqwashisa izitshudeni ukuthi zicabangisise kahle ngaphambi kokungena kulolu gibe," usho kanje.
Ibamba lesikhulu esiphezulu se-NGB, uMnuz Lungile Dukwana, sithe ngalo mkhankaso bahlose ukuvikela intsha ukuthi ingene isinolwazi ngengozi yokugembula.
"Sizogxila ekuqwashiseni ngokugembula kusetshenziswa i-online kanjalo neyezikhangiso zokugembula ezande kakhulu ezinkundleni zokuxhumana. Sisamile ekutheni ukugembula kumele kuhambisane nemithetho yezwe kanti kumele kuvikelwe izingane nabantu abalutheka kalula."
Lezi zinhlaka maduzane zizosayina isivumelwano sokusebenzisana ukuze kugqugquzelwe izitshudeni ukuthi zingasebenzisi imali yeNSFAS, ukugembula. Kuzokwakhiwa nezinhlelo zokuvimba ukuthi izitshudeni zasemanyuvesi nasemakolishi, zingalutheki ekutheni zingene ekugembuleni.
Akuqali ukuthi kube nokukhathazeka ngenkinga yokugembula kuleli, ikakhulu esihlasele intsha. Kwakhalwa ngenkinga yokwanda kakhulu kwezikhangiso, njengembangela yokuthi abantu baheheke ukuthi bagembule.'
Nyakenye iPhalamende liyibhunge kabanzi indaba yokugembula nomthelela onakho kubantu bakuleli. Imibiko iveza ukuthi kuleli kusuka ngo-2023 kuya ku-2024, abantu bakuleli bachithe izigidi begembula. Ukugembula okuhamba phambili wukubhejela ezemidlalo, kanti abesilisa abasebasha yibona okuthiwa bamandla ekugembuleni.
Akuzona izitshudeni kuphela okwavela ukuthi zimandla ekugembuleni, kodwa nabahola izibonelelo zikahulumeni ikakhulu imali yesondlo sabantwana edume ngemali yeqolo, nesibonelelo sabangatohozi, kwavela ukuthi bangene shi kulo mkhuba.